Bài 156

Antarctic Research

Nghiên cứu Nam Cực

A little over a century ago, men of the ilk of Scott, Shackleton and Mawson battled against Antarctica’s blizzards, cold and deprivation.

Hơn một thế kỷ trước, những người đàn ông như Scott, Shackleton và Mawson đã chiến đấu chống lại những trận bão tuyết ở Nam Cực, lạnh giá và thiếu thốn.

In the name of Empire and in an age of heroic deeds they created an image of Antarctica that was to last well into the 20th century – an image of remoteness, hardship, bleakness and isolation that was the province of only the most courageous of men.

Nhân danh Đế chế và trong một thời đại anh hùng, họ đã tạo ra một hình ảnh Nam Cực tồn tại lâu dài cho đến thế kỷ 20 - một hình ảnh của sự xa xăm, gian khổ, ảm đạm và cô lập; là nơi chỉ có những người đàn ông dũng cảm nhất.

The image was one of a place removed from everyday reality, of a place with no apparent value to anyone. As we enter the 21st century, our perception of Antarctica has changed.

Hình ảnh ấy là một nơi bị loại bỏ khỏi thực tế hàng ngày, của một nơi không có giá trị rõ ràng đối với bất kỳ ai.

As we enter the 21st century, our perception of Antarctica has changed.

Khi bước vào thế kỉ 21, nhận thức của chúng ta về Nam Cực đã thay đổi.

Although physically Antarctica is no closer and probably no warmer, and to spend time there still demands a dedication not seen in ordinary life, the continent and its surrounding ocean are increasingly seen to an integral part of Planet Earth, and a key component in the Earth System.

Mặc dù về mặt vật lý, Nam Cực không gần hơn và có lẽ cũng không ấm hơn, và để dành thời gian ở đó vẫn đòi hỏi một sự cống hiến chưa từng thấy trong đời sống bình thường, lục địa và đại dương xung quanh nó ngày càng được coi là một phần không thể thiếu của Trái đất, và là thành phần quan trọng của hệ thống Trái đất.

Is this because the world seems a little smaller these days, shrunk by TV and tourism, or is it because Antarctica really does occupy a central spot on Earth’s mantle? Scientific research during the past half-century has revealed – and continues to reveal – that Antarctica’s great mass and low temperature exert a major influence on climate and ocean circulation, factors which influence the lives of millions of people all over the globe. Antarctica was not always cold.

Đó có phải vì thế giới ngày nay ngày càng trở nên nhỏ bé hơn, bị thu hẹp bởi TV và du lịch, hay là bởi vì Nam Cực thực sự chiếm lấy phần trung tâm của bề mặt Trái đất.

Scientific research during the past half-century has revealed – and continues to reveal – that Antarctica’s great mass and low temperature exert a major influence on climate and ocean circulation, factors which influence the lives of millions of people all over the globe.

Nghiên cứu khoa học trong nửa thế kỉ qua đã tiết lộ rằng – và tiếp tục tiết lộ - rằng đại lục Nam cực và nhiệt độ thấp gây ra sự ảnh hưởng lớn tới khi hậu và sự tuần hoàn của đại dương, các nhân tố ảnh hưởng tới cuộc sống của hàng triệu người trên thế giới.

Antarctica was not always cold.

Nam Cực không phải lúc nào cũng lạnh.

The slow break-up of the super-continent Gondwana with the northward movements of Africa, South America, India and Australia eventually created enough space around Antarctica for the development of an Antarctic Circumpolar Current (ACC), that flowed from west to east under the influence of the prevailing westerly winds.

Sự tách ra chậm của đại lục Gondwana cùng với sự dịch chuyển dần về phía bắc của châu Phi, Bắc Mỹ, Ấn Độ và Úc cuối cùng tạo ra đủ không gian xung quanh Nam Cực cho sự phát triển của hải lưu vòng Nam Cực (ACC), chảy từ phía tây đến phía đông dưới tác động của gió Tây ôn đới.

Antarctica cooled, its vegetation perished, glaciation began and the continent took on its present-day appearance.

Nam Cực lạnh đi, thảm thực vật của nó bị tàn phá, thời kì băng hà bắt đầu có và lục địa mang hình dáng như ngày nay.

Today the ice that overlies the bedrock is up to 4km thick, and surface temperatures as low as – 89.2deg C have been recorded.

Hiện nay băng che phủ trên nền địa chất dày lên tới 4 km, và nhiệt độ bề mặt thấp – được ghi nhận là 89.2 độ C.

The icy blast that howls over the ice cap and out to sea – the so-called katabatic wind – can reach 300 km/hr, creating fearsome wind-chill effects. Out of this extreme environment come some powerful forces that reverberate around the world.

Vụ nổ băng giá bay qua mỏm băng và ra biển - cái gọi là gió katabatic - có thể đạt tới 300 km / giờ, tạo ra hiệu ứng gió lạnh đáng sợ.

Out of this extreme environment come some powerful forces that reverberate around the world.

Từ môi trường khắc nghiệt này, một số thế lực mạnh mẽ vang danh khắp thế giới.

The Earth’s rotation, coupled to the generation of cells of low pressure off the Antarctic coast, would allow Astronauts a view of Antarctica that is as beautiful as it is awesome.

Vòng quay của Trái đất, cùng với việc tạo ra các tế bào áp suất thấp ngoài khơi bờ biển Nam Cực, sẽ cho phép các phi hành gia nhìn thấy Nam Cực đẹp tuyệt vời.

Spinning away to the northeast, the cells grow and deepen, whipping up the Southern Ocean into the mountainous seas so respected by mariners.

Quay về phía đông bắc, các tế bào phát triển và ăn sâu, xoáy đến biển phía Nam vào các ngọn núi ở biển được các nhà hàng hải ngưỡng mộ.

Recent work is showing that the temperature of the ocean may be a better predictor of rainfall in Australia than is the pressure difference between Darwin and Tahiti – the Southern Oscillation Index.

Nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng nhiệt độ của đại dương có thể là một yếu tố dự báo tốt hơn về lượng mưa ở Úc hơn là sự chênh lệch áp suất giữa Darwin và Tahiti - chỉ số dao động Phương Nam.

By receiving more accurate predictions, graziers in northern Queensland are able to avoid overstocking in years when rainfall will be poor.

Bằng cách nhận được những dự đoán chính xác hơn, các máy đo vẽ đồ thị ở phía bắc Queensland có thể tránh được tình trạng dự trữ quá nhiều trong những năm khi lượng mưa sẽ kém.

Not only does this limit their losses but it prevents serious pasture degradation that may take decades to repair.

Điều này không chỉ hạn chế thiệt hại mà còn ngăn ngừa sự suy giảm gia súc nghiêm trọng mà phải mất đến hàng thế kỉ mới khắc phục được.

CSIRO is developing this as a prototype forecasting system, but we can confidently predict that as we know more about the Antarctic and the Southern Ocean we will be able to enhance and extend our predictive ability. The ocean’s surface temperature results from the interplay between deep-water temperature, air temperature and ice.

CSIRO đang phát triển nó giống như một nguyên mẫu hệ thống dự báo thời tiết, nhưng chúng ta có thể tự tin dự đoán rằng khi chúng ta biết nhiều hơn về Nam Cực và vùng biển phía nam chúng ta có thể điều chỉnh và mở rộng khả năng dự đoán.

The ocean’s surface temperature results from the interplay between deep-water temperature, air temperature and ice.

Nhiệt độ bề mặt của đại dương dẫn đến mối tương quan giữa nhiệt độ mực nước sâu, nhiệt độ không khí và băng.

Each winter between 4 and 19 million square km of sea ice form, locking up huge quantities of heat close to the continent.

Mỗi mùa đông có khoảng 4 đến 19 triệu km vuông của băng ở biển được hình thành, khóa lại lượng nhiệt khổng lồ gần lục địa.

Only now can we start to unravel the influence of sea ice on the weather that is experienced in southern Australia.

Chỉ bây giờ chúng ta mới có thể bắt đầu làm sáng tỏ ảnh hưởng của băng biển đối với thời tiết ở miền nam nước Úc.

But in another way, the extent of sea ice extends its influence far beyond Antarctica.

Nhưng bằng cách khác, phạm vi của băng biển mở rộng ảnh hưởng của nó ra xa hơn Nam Cực.

Antarctic krill – the small shrimp-like crustaceans that are the staple diet for baleen whales, penguins, some seals, flighted sea birds and many fish – breed well in years when sea ice is extensive and poorly when it is not.

loài nhuyễn thể Nam Cực - loài giáp xác nhỏ giống tôm là thức ăn chính cho cá voi tấm sừng hàm, chim cánh cụt, một số loài hải cẩu, chim biển biết bay và nhiều loài cá - sinh sản tốt trong những năm biển băng rộng và kém khi không.

Many species of baleen whales and flighted sea birds migrate between the hemispheres and when the krill are less abundant they do not thrive. The circulatory system of the world’s oceans is like a huge conveyor belt, moving water and dissolved minerals and nutrients from one hemisphere to the other, and from the ocean’s abyssal depths to the surface.

Nhiều loài cá voi tấm sừng hàm và các loài chim biển bay di cư giữa các bán cầu và khi loài nhuyễn thể ít dồi dào hơn, chúng không phát triển mạnh.

The circulatory system of the world’s oceans is like a huge conveyor belt, moving water and dissolved minerals and nutrients from one hemisphere to the other, and from the ocean’s abyssal depths to the surface.

Vòng tuần hoàn của đại dương thế giới giống như một băng chuyền khổng lồ, di chuyển nước và các khoáng chất hòa tan và chất dinh dưỡng từ bán cầu này sang bán cầu khác và từ độ sâu thăm thẳm của đại dương lên bề mặt.

The ACC is the longest current in the world and has the largest flow.

ACC là dòng chảy dài nhất trên thế giới và có dòng chảy lớn nhất.

Through it, the deep flows of the Atlantic, Indian and Pacific Oceans are joined to form part of single global thermohaline circulation.

Thông qua đó, các dòng chảy sâu của Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương được kết hợp với nhau để tạo thành một phần của hoàn lưu đường nhiệt toàn cầu duy nhất.

During winter, the howling katabatics sometimes scour the ice off patches of the sea’s surface leaving large ice-locked lagoons, or ‘polynyas’.

Trong suốt mùa đông, những màn chèo thuyền khi quét qua các mảng băng trên bề mặt biển để lại những đầm phá lớn bị khóa băng, hay còn gọi là ‘polynyas’.

Recent research has shown that as fresh sea ice forms, it is continuously stripped away by the wind and maybe blown up to 90km in a single day.

Nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng khi băng biển mới hình thành, nó liên tục bị gió cuốn đi và có thể thổi bay tới 90 km trong một ngày.

Since only freshwater freezes into ice, the water that remains becomes increasingly salty and dense, sinking until it spills over the continental shelf.

Vì chỉ có nước ngọt mới đóng băng thành băng nên nước còn lại ngày càng mặn và đậm đặc, chìm dần cho đến khi tràn qua thềm lục địa.

Coldwater carries more oxygen than warm water, so when it rises, well into the northern hemisphere, it reoxygenates and revitalises the ocean.

Nước lạnh mang nhiều oxy hơn nước ấm, vì vậy khi nó dâng lên, chảy vào bán cầu bắc, nó tái tạo ôxy và hồi sinh đại dương.

The state of the northern oceans and their biological productivity owe much to what happens in the Antarctic..

Tình trạng của các đại dương phía bắc và năng suất sinh học của chúng có liên quan nhiều đến những gì xảy ra ở Nam Cực.

Từ vựng (10)

blizzard (ˈblɪz.ɚd) — bão tuyết
deprivation (ˌdep.rəˈveɪ.ʃən) — sự thiếu thốn
glaciation (ˌɡleɪ.siˈeɪ.ʃən) — thời kì băng hà
fearsome (ˈfɪr.səm) — đáng sợ
wind-chill effects (wɪnd) (tʃɪl) (ˈifɛkts, ɪˈfɛkts) — hiệu ứng gió
prevailing westerly winds (prɪˈveɪ.lɪŋ) (ˈwes.tɚ.li) (ˈwaɪndz, ˈwɪndz) — gió Tây ôn đới
reverberate (rɪˈvɝː.bɚ.eɪt) — vang dội
oscillation (ˌɑː.səlˈeɪ.ʃən) — dao động
crustacean (krʌsˈteɪ.ʃən) — loài giáp xác
krill (krɪl) — loài nhuyễn thể