Bài 200

New filter promises clean water for millions (Water Filter)

Bộ lọc nước mới hứa hẹn mang lại nước sạch cho hàng triệu người (Bộ lọc nước)

An ingenious invention is set to bring clean water to the third world, and while the science may be cutting edge, the materials are extremely down to earth.

Một sáng chế tài tình được xây dựng để mang lại nước sạch cho các quốc gia đang phát triển, và trong khi khoa học có thể mới mẻ, thì những vật liệu này cực kỳ thiết thực.

A handful of clay yesterday’s coffee grounds and some cow manure are the ingredients that could bring clean, safe drinking water to much of the third world.

Một ít đất sét bã cà phê của ngày hôm qua và một ít phân bò là nguyên liệu có thể mang lại nước uống sạch và an toàn cho phần lớn các quốc gia đang phát triển.

The simple new technology, developed by ANU materials scientist Mr. Tony Flynn, allows water filters to be made from commonly available materials and fired on the ground using cow manure as the source of heat, without the need for a kiln.

Công nghệ mới và đơn giản này, được phát triển bởi nhà khoa học vật liệu của Đại học Quốc gia Úc (ANU) - ông Tony Flynn, cho phép các bộ lọc nước được làm từ các vật liệu phổ biến có sẵn và được đốt trên mặt đất bằng cách dùng phân bò làm nguồn nhiệt mà không cần dùng đến lò nung.

The filters have been tested and shown to remove common pathogens (disease-producing organisms) including E-coli.

Các bộ lọc này được thử nghiệm và cho thấy loại bỏ được những mầm bệnh phổ biến (những sinh vật gây bệnh) bao gồm E-coli.

Unlike other water filtering devices, the filters are simple and inexpensive to make.

Không giống với những thiết bị lọc nước khác, các đồ lọc này được chế tạo đơn giản và rẻ tiền.

“They are very simple to explain and demonstrate and can be made by anyone, anywhere,” says Mr. Flynn.

Ông Flynn cho biết rằng: "Chúng rất đơn giản để giải thích, minh họa và bất kỳ ai ở bất kì đâu cũng có thể làm được".

“They don’t require any western technology.

"Chúng không cần bất kỳ công nghệ phương Tây nào.

All you need is terracotta clay, a compliant cow and a match.”

Tất cả những gì bạn cần là đất sét nung, một con bò biết nghe lời và một que diêm".

The production of the filters is extremely simple.

Quá trình sản xuất các đồ lọc này cực kỳ đơn giản.

Take a handful of dry, crushed clay, mix it with a handful of organic material, such as used tea leaves, coffee grounds or rice hulls, add enough water to make a stiff biscuit-like mixture and form a cylindrical pot that has one end closed, then dry it in the sun.

Lấy một ít đất sét khô và nhuyễn, trộn chúng với nguyên liệu hữu cơ như là bã trà, cà phê và vỏ trấu, thêm vào lượng nước vừa đủ để tạo ra một hỗn hợp cứng như bánh quy và tạo thành một cái chậu hình trụ có một đầu bịt lại, sau đó đem phơi khô dưới ánh nắng mặt trời.

According to Mr. Flynn, used coffee grounds have given the best results to date.

Theo ông Flynn, bã cà phê đã qua sử dụng cho kết quả tốt nhất cho đến hiện nay.

Next, surround the pots with straw; put them in a mound of cow manure, light the straw and then top up the burning manure as required.

Sau đó, dùng rơm rạ bao quanh chậu, cho vào đống phân bò, đốt rơm rồi lấp phân đang đốt theo yêu cầu.

In less than 60 minutes the filters are finished.

Bộ lọc được hoàn thiện trong chưa đến 60 phút.

The walls of the finished pot should be about as thick as an adult’s index.

Thành của chậu thành phẩm phải dày như chỉ số của người trưởng thành.

The properties of cow manure are vital as the fuel can reach a temperature of 700 degrees in half an hour and will be up to 950 degrees after another 20 to 30 minutes.

Đặc tính của phân bò rất quan trọng vì chất đốt này có thể đạt đến nhiệt độ 700 độ trong nửa giờ và sẽ lên đến 950 độ sau khoảng 20-30 phút sau đó.

The manure makes a good fuel because it is very high in organic material that bums readily and quickly; the manure has to be dry and is best used exactly as found in the field, there is no need to break it up or process it any further.

Phân chuồng làm chất đốt tốt vì chúng có hàm lượng chất hữu cơ cao, cháy một cách dễ dàng và nhanh chóng; phân chuồng phải khô và tốt nhất là được dùng ngay khi được tìm thấy trên đồng ruộng, không cần phải làm vụn hay xử lý thêm.

“A potter’s din is an expensive item and can could take up to four or five hours to get up to 800 degrees.

Ông Flynn cho biết: "Đồ gốm sứ là món đồ đắt tiền và có thể mất đến 4 hoặc 5 giờ để đạt được nhiệt độ tối đa là 800 độ."

It needs expensive or scarce fuel, such as gas or wood to heat it and experience to run it.

Nó cần nhiên liệu đắt và hiếm như là khí đốt và củi để làm nóng và kinh nghiệm để vận hành nó.

With no technology, no insulation and nothing other than a pile of cow manure and a match, none of these restrictions apply,” Mr. Flynn says.

Ông Flynn nói: "Không có công nghệ, không vật liệu cách nhiệt và không có gì khác ngoài đống phân bò và một que diêm, không có hạn chế nào trong số này được áp dụng".

It is also helpful that, like terracotta clay and organic material, cow dung is freely available across the developing world.

Có điều cũng hữu ích là, giống như đất sét nung và vật liệu hữu cơ, phân bò có sẵn miến phí trên các quốc gia đang phát triển.

“A cow is a natural fuel factory.

"Bò là một nhà máy khí đốt tự nhiên.

My understanding is that cow dung as a fuel would be pretty much the same wherever you would find it.”

Tôi hiểu rằng phân bò như một nguồn nhiên liệu sẽ giống nhau ở bất kỳ đâu mà bạn tìm thấy nó".

Just as using manure as a fuel for domestic uses is not a new idea, the porosity of clay is something that potters have known about for years, and something that as a former ceramics lecturer in the ANU School of Art, Mr. Flynn is well aware of.

Cũng giống như việc dùng phân chuồng làm nhiên liệu không phải là một ý tưởng mới, độ xốp của đất sét là điều mà những người thợ biết trong nhiều năm, và là thứ mà với tư cách là cựu giảng viên gốm sứ tại Trường Nghệ thuật ANU, ông Flynn cũng biết về điều này.

The difference is that rather than viewing the porous nature of the material as a problem — after all not many people want a pot that won’t hold water — his filters capitalize on this property.

Sự khác nhau chính là thay vì xem bản chất xốp của vật liệu này là một vấn đề - xét cho cùng, không nhiều người muốn một cái chậu không chứa nước - bộ lọc của ông đã tận dụng được đặc tính này.

Other commercial ceramic filters do exist, but, even if available, with prices starting at US$5 each, they are often outside the budgets of most people in the developing world.

Những thiết bị lọc gốm thương mại khác vẫn tồn tại, tuy nhiên, ngay cả khi có sẵn, với mức giá khởi điểm 5 đô la Mỹ một cái, chúng vẫn nằm ngoài ngân sách của hầu hết người dân ở các nước đang phát triển.

The filtration process is simple, but effective.

Quá trình lọc đơn giản nhưng cũng hiệu quả.

The basic principle is that there are passages through the filter that are wide enough for water droplets to pass through, but too narrow for pathogens.

Nguyên lý cơ bản là có những đường dẫn xuyên qua bộ lọc cái mà rộng vừa đủ giọt nước đi qua, nhưng rất hẹp đối với mầm bệnh.

Tests with the deadly E-coli bacterium have seen the filters remove 96.4 to 99.8 per cent of the pathogen — well within safe levels.

Thử nghiệm với vi khuẩn E-coli gây chết người cho thấy bộ lọc loại bỏ được từ 96,4 đến 99,8% mầm bệnh này - nằm trong mức an toàn.

Using only one filter it takes two hours to filter a litre of water.

Chỉ dùng một bộ lọc thì sẽ mất 2h để lọc 1l nước.

The use of organic material, which burns away after firing, helps produce the structure in which pathogens will become trapped.

Việc sử dụng vật liệu hữu cơ, chúng sẽ cháy đi sau khi đốt, giúp tạo ra cấu trúc giữ các mầm bệnh lại.

It overcomes the potential problems of finer clays that may not let water through and also means that cracks are soon halted.

Điều này khắc phục những vấn đề tiềm ẩn của đất sét mịn hơn cái mà có thể không cho nước chảy qua và cũng có nghĩa là các đường nước chảy sẽ sớm bị chặn lại.

And like clay and cow dung, it is universally available.

Như đất sét và phân bò, nó có sẵn trên toàn cầu.

The invention was born out of a World Vision project involving the Manatuto community in East Timor.

Sáng chế này được ra đời từ dự án World Vision có sự tham gia của cộng đồng người Manatuto ở Đông Timor.

The charity wanted to help set up a small industry manufacturing water filters, but initial research found the local clay to be too fine — a problem solved by the addition of organic material.

Tổ chức từ thiện này muốn giúp đỡ thành lập một nhà máy nhỏ sản xuất máy lọc nước, nhưng nghiên cứu ban đầu cho thấy đất sét địa phương quá mịn - một vấn đề được giải quyết bằng việc thêm vật liệu hữu cơ vào.

While the AF problems of producing a working ceramic filter in East Timor were overcome, the solution was kiln-based and particular to that community’s materials and couldn’t be applied elsewhere.

Dù những vấn đề AF khi sản xuất bộ lọc gốm đang hoạt động ở Đông Timor đã được khắc phục, giải pháp này dựa trên lò nung, đặc trưng cho các vật liệu của cộng đồng ở đấy và không thể áp dụng nơi nào khác.

Manure firing, with no requirement for a kiln, has made this zero technology approach available anywhere it is needed.

Việc nung phân, không cần lò nung, đã làm cho phương pháp tiếp cận không công nghệ này có sẵn ở bất cứ nơi nào cần.

With all the components being widely available, Mr. Flynn says there is no reason the technology couldn’t be applied throughout the developing world, and with no plans to patent his idea, there will be no legal obstacles to it being adopted in any community that needs it.

Với tất cả thành phần phổ biến rộng rãi, ông Flynn cho rằng không có lý do nào mà công nghệ này không thể được áp dụng trên khắp các quốc gia đang phát triển, và việc không có kế hoạch cho việc cấp bằng sáng chế của ông, sẽ không có trở ngại pháp lý nào để nó được áp dụng trong bất kỳ cộng đồng nào cần.

“Everyone has a right to clean water, these filters have the potential to enable anyone in the world to drink water safely,” says Mr. Flynn.

Ông nói: "Mọi người có quyền dùng nước sạch, bộ lọc nước này có khả năng cho phép mọi người trên thế giới uống nước một cách an toàn".

Từ vựng (5)

kiln (kɪln) — lò nung
porosity (pɔːrˈɑː.sə.t̬i) — độ xốp
fine (faɪn) — mịn, thanh mảnh, sắc
coffee grounds (ˈkɑː.fi) (ˈɡɹaʊndz, ˈɡɹaʊnz) — bã cà phê
compliant (kəmˈplaɪ.ənt) — dễ dãi, hay chìu theo ý người khác, nghe lời